W obliczu rosnących zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego, polscy eksperci coraz głośniej mówią o konieczności wzmocnienia ochrony prawnej sektora rolnego. W przestrzeni naukowej i branżowej toczy się intensywna dyskusja na temat takich zjawisk jak agroprzestępczość, agroterroryzm i bioterroryzm. Zdaniem specjalistów, obecny moment może być kluczowy dla rozważenia wprowadzenia zmian w kodeksie karnym, które skuteczniej zabezpieczyłyby sektor produkcji żywności przed wrogimi działaniami.
Nowe zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności
Prawnik Piotr Włodawiec, komentując dla portalu farmer.pl przygotowywane prawo o ochronie funkcji produkcyjnych wsi, zwraca uwagę na lukę w systemie. „W przestrzeni naukowej trwa dyskusja o takich zjawiskach jak agroprzestępczość, agroterroryzm, bioterroryzm – może to jest moment, w którym trzeba rozważyć konieczność wprowadzenia także zmian w kodeksie karnym i zabezpieczyć sektor produkcji żywności przed wrogimi działaniami” – zauważa ekspert. Jego słowa podkreślają, że tradycyjne pojmowanie bezpieczeństwa narodowego ewoluuje i musi objąć także krytyczną infrastrukturę, jaką jest rolnictwo.
Czym są agroprzestępczość i agroterroryzm?
Agroprzestępczość obejmuje szeroki wachlarz działań przestępczych skierowanych przeciwko sektorowi rolnemu. Są to między innymi:
- Kradzieże maszyn i plonów na dużą skalę.
- Fałszowanie środków ochrony roślin i nawozów.
- Nielegalny handel ziemią rolną.
- Sabotaż gospodarstw i linii produkcyjnych.
Agroterroryzm i bioterroryzm idą krok dalej. Obejmują one celowe, wrogie działania mające na celu destabilizację zaopatrzenia w żywność, wywołanie paniki społecznej lub zadanie poważnych strat gospodarczych poprzez wprowadzenie chorób roślin i zwierząt (np. afrykańskiego pomoru świń – ASF, ptasiej grypy) lub skażenie łańcucha żywnościowego.
Potrzeba zmian w prawie karnym
Obecne przepisy karne często nie są dostosowane do specyfiki i skali nowoczesnych zagrożeń dla rolnictwa. Przestępstwa przeciwko mieniu w gospodarstwie mogą być kwalifikowane jako zwykłe kradzieże czy wandalizm, nie odzwierciedlając ich pełnego, strategicznego wymiaru i potencjalnych konsekwencji dla bezpieczeństwa państwa. Eksperci wskazują, że wprowadzenie odrębnych, zaostrzonych przepisów, które wprost penalizowałyby agroprzestępczość i działania o charakterze agroterrorystycznym, mogłoby pełnić funkcję prewencyjną i represyjną.
Projekt ustawy o ochronie funkcji produkcyjnych wsi, który ma chronić grunty rolne przed nadmierną urbanizacją, może być dobrą okazją do szerszej debaty. Włodawiec sugeruje, że ochrona „funkcji produkcyjnych” powinna iść w parze z ochroną przed celowymi atakami. Bezpieczeństwo fizyczne gospodarstw, zabezpieczenie przed cyberatakami na systemy nawadniające czy zarządzające hodowlą, oraz ochrona przed wprowadzeniem patogenów – to wszystko elementy nowoczesnej tarczy dla rolnictwa.
Doświadczenia międzynarodowe i przyszłe wyzwania
Inne kraje, zwłaszcza te o dużym znaczeniu rolniczym jak USA, Kanada czy Australia, od lat rozwijają strategie przeciwdziałania agroterroryzmowi. W Polsce świadomość tych zagrożeń rośnie, szczególnie w kontekście niestabilnej sytuacji geopolitycznej i wojny za naszą wschodnią granicą, która uderza także w globalne rynki żywności.
Skuteczna ochrona wymaga współpracy wielu podmiotów: służb mundurowych, inspekcji weterynaryjnych i fitosanitarnych, naukowców oraz samych rolników. Kluczowe jest także inwestowanie w systemy wczesnego wykrywania zagrożeń, szybkiego reagowania kryzysowego oraz edukację. Rolnicy muszą być pierwszą linią obrony, wiedząc, jak rozpoznać niepokojące sygnały i gdzie je zgłaszać.
Debata zapoczątkowana przez prawników i naukowców jest więc niezwykle aktualna. Wzmocnienie ram prawnych to nie tylko kwestia ścigania sprawców, ale przede wszystkim budowania trwałego, odpornego na kryzysy systemu bezpieczeństwa żywnościowego, który jest fundamentem suwerenności każdego państwa. Czas pokaże, czy legislatorzy wykorzystają ten moment do stworzenia kompleksowych rozwiązań, które ochronią polskie rolnictwo przed wyzwaniami XXI wieku.
Foto: pliki.farmer.pl
